پیتزا از آن دسته غذاهایی است که در هر گوشه ی دنیا با شکلی متفاوت و طعمی خاص دیده می شود. از ناپل تا نیویورک، از رم تا استانبول، هر منطقه سبک خاص خود را در تهیه ی پیتزا دارد. این تنوع نه تنها به مواد اولیه و شیوه ی پخت برمی گردد، بلکه نشان دهنده ی فرهنگ غذایی و سلیقه ی مردم هر سرزمین است.
پیتزا در ذات خود غذایی ساده است؛ نانی نازک با ترکیبی از سس گوجه، پنیر و چند ماده ی دیگر. اما همین سادگی باعث شده هر آشپز بتواند خلاقیت خود را در آن نشان دهد. امروزه انواع پیتزا از کلاسیک های اصیل ایتالیایی گرفته تا نسخه های پرپنیر آمریکایی و ترکیبی مدرن فست فودی، در رستوران ها و خانه ها طرفداران پرشوری دارند.
در این مقاله به صورت تخصصی به معرفی انواع پیتزا، تاریخچه، سبک های اصلی و طعم های خاص هرکدام می پردازیم تا شما بتوانید با شناخت کامل تر، پیتزای مورد علاقه تان را انتخاب کنید.
پیتزا چیست؟
پیتزا غذایی است بر پایه ی خمیر نان، که روی آن با سس گوجه فرنگی، پنیر و مواد مختلف تزئین می شود و سپس در فر یا تنور پخته می شود. در ساده ترین تعریف، پیتزا را می توان نوعی نان پزی خلاقانه دانست که از دوران باستان ریشه دارد.
اما چیزی که پیتزا را از سایر غذاهای مشابه متمایز می کند، انعطاف پذیری آن در طعم و سبک است. هر فرهنگی با توجه به مواد محلی خود، پیتزا را به شکل خاصی بازآفرینی کرده است. به همین دلیل است که امروزه ده ها نوع مختلف پیتزا وجود دارد و هرکدام طعمی منحصربه فرد دارند.
تاریخچه پیتزا و ریشه های آن
تاریخچه ی پیتزا به قرن ها پیش بازمی گردد، زمانی که مردم مدیترانه نان های نازک خود را با روغن زیتون، سبزیجات و ادویه ها می پختند. اما شکل امروزی پیتزا در قرن ۱۸ میلادی در ناپل ایتالیا پدیدار شد. در آن زمان مردم فقیر ناپل، نان نازکی را با گوجه فرنگی تازه، پنیر و روغن زیتون تزئین می کردند.
اولین پیتزای معروف جهان، پیتزای مارگاریتا بود که در سال ۱۸۸۹ برای ملکه مارگاریتا ساووی تهیه شد. رنگ های قرمز، سفید و سبز آن (گوجه، موزارلا و ریحان) نماد پرچم ایتالیا بودند.
با مهاجرت ایتالیایی ها به آمریکا در قرن بیستم، پیتزا جهانی شد. آمریکایی ها آن را با ذائقه ی خود تغییر دادند؛ پنیر بیشتر، خمیر ضخیم تر و مواد متنوع تر. از اینجا بود که انواع پیتزا با سبک های مختلف پدید آمدند و هر منطقه تفسیر خاص خود را از این غذای جهانی ارائه داد.
محبوبیت جهانی پیتزا
هیچ غذای دیگری مانند پیتزا این چنین مرزها را درنوردیده است. از ژاپن تا مکزیک، پیتزا در شکل های متفاوت و با ترکیب های عجیب و خلاقانه سرو می شود. محبوبیت پیتزا دلایل متعددی دارد: سادگی در تهیه، امکان ترکیب با مواد مختلف، و البته طعم بی نظیر.
در نظرسنجی های جهانی، پیتزا همواره در میان سه غذای محبوب دنیا قرار دارد. برندهایی مثل دومینو، پیتزا هات و پاپا جانز باعث شدند پیتزا به بخشی از فرهنگ غذایی مدرن تبدیل شود. در ایران نیز انواع پیتزا به شکل سنتی و فست فودی جای خود را باز کرده اند و هر شهر سبک مخصوصی از پیتزا را محبوب کرده است؛ از پیتزای نازک ایتالیایی در کافه ها تا پیتزای ضخیم و پرملات در فست فودهای شهری.
انواع پیتزا بر اساس سبک
در حالت کلی می توان گفت که پیتزا به سبک های مختلفی طبخ شده و مورد استفاده قرار می گیرد. سبک های پیتزا را می توان بر اساس کشور، روش پخت و ترکیب مواد تقسیم بندی کرد. در ادامه به چهار سبک اصلی می پردازیم که پایه ی اکثر انواع پیتزا در جهان را تشکیل می دهند.
پیتزای ایتالیایی کلاسیک
پیتزای ایتالیایی مظهر سادگی، اصالت و تازگی است. در این سبک از مواد کم اما باکیفیت استفاده می شود. خمیر پیتزا نازک، سبک و در فر سنگی با حرارت بسیار بالا (حدود ۵۰۰ درجه سانتی گراد) پخته می شود. نتیجه، نانی ترد با مرکز نرم است که مزه ی طبیعی گوجه، پنیر و ریحان در آن برجسته است.
پیتزای مارگاریتا معروف ترین نوع این سبک است. در آن فقط از سه ماده استفاده می شود: سس گوجه تازه، پنیر موزارلا و برگ های ریحان. با این حال، طعم نهایی به شدت متعادل و دل چسب است.
در سایر شهرهای ایتالیا مانند رم و سیسیل نیز نسخه های متفاوتی از پیتزا وجود دارد؛ پیتزای رومی با خمیر نازک تر و تردتر، و پیتزای سیسیلی با خمیر ضخیم تر و بافتی اسفنجی تر. راز موفقیت پیتزای ایتالیایی در این است که مواد اولیه اجازه ی خودنمایی دارند. برخلاف سبک های مدرن که سس و پنیر غالب هستند، در اینجا هر ماده در هماهنگی کامل با دیگری قرار دارد.
پیتزای آمریکایی (مثل دیپ دیش و نیویورکی)
وقتی پیتزا به آمریکا رسید، به سرعت با سلیقه ی مردم آنجا تطبیق پیدا کرد. یکی از تفاوت های پیتزا آمریکایی و ایتالیایی این بود که آمریکایی ها دوست داشتند غذاهایشان پرملات تر، پُرپنیرتر و سنگین تر باشد. نتیجه، پیدایش سبک های مختلفی از پیتزای آمریکایی بود که هرکدام شخصیت خاص خود را دارند.
پیتزای نیویورکی دارای خمیر نازک اما نرم است. برش های آن بزرگ اند و معمولاً به صورت تا شده خورده می شوند. در این نوع پیتزا، طعم پنیر و سس غالب است و ترکیبات ساده ای مثل پپرونی یا قارچ به آن اضافه می شود.
در مقابل، پیتزای شیکاگویی یا دیپ دیش خمیر ضخیم تری دارد که مانند ظرفی عمیق مواد را در خود نگه می دارد. در این نوع، ابتدا پنیر، سپس مواد و در آخر سس روی خمیر قرار می گیرد. این سبک شباهت زیادی به پای گوشت دارد و بافتی نرم و پرچرب دارد.
در کل، پیتزای آمریکایی نسخه ای از پیتزا است که بر اساس ذائقه ی پرانرژی و علاقه مند به چربی طراحی شده. این یکی از شاخص ترین انواع پیتزا در جهان است که امروزه در هر کشوری نسخه ای از آن دیده می شود.
پیتزای مدیترانه ای
سبک مدیترانه ای از کشورهای جنوبی اروپا مانند یونان و اسپانیا الهام گرفته است. در این نوع پیتزا از سبزیجات تازه، زیتون، پنیر فتا، گوجه خشک شده و روغن زیتون استفاده می شود. برخلاف پیتزای آمریکایی که سنگین و چرب است، پیتزای مدیترانه ای سبک و سالم تر است و به دلیل استفاده از مواد طبیعی، طعم ملایمی دارد.
پیتزای مدیترانه ای اغلب بدون گوشت تهیه می شود، اما از ترکیباتی مثل ماهی تُن یا مرغ گریل شده هم استفاده می کنند. یکی از ویژگی های جذاب این سبک، تنوع رنگ و بافت آن است؛ سبزیجات رنگارنگ در کنار پنیر سفید و روغن زیتون طلایی منظره ای اشتهابرانگیز ایجاد می کند.
پخت این نوع پیتزا معمولاً با دمای متوسط انجام می شود تا سبزیجات حالت طبیعی خود را حفظ کنند. در رژیم های غذایی سالم یا گیاه خواری، پیتزای مدیترانه ای جایگزینی عالی برای پیتزاهای پرکالری محسوب می شود.
پیتزاهای فست فودی و مدرن
با رشد فست فودها، پیتزا نیز وارد دنیایی شد که سرعت و تنوع در آن حرف اول را می زند. امروزه در سراسر دنیا پیتزاهایی سرو می شود که با دستورهای سنتی فاصله دارند اما با ذائقه ی مدرن کاملاً سازگارند. در پیتزاهای مدرن ممکن است به جای سس گوجه از سس آلفردو یا پستو استفاده شود. همچنین ترکیباتی چون مرغ تند، گوشت دودی، ذرت، آناناس یا حتی سس عسل خردل در آنها دیده می شود.
این پیتزاها معمولاً در فرهای الکتریکی یا تنورهای مدرن با زمان پخت کوتاه تهیه می شوند تا پاسخگوی نیاز سریع مشتریان باشند. یکی از شاخص ترین ویژگی های این سبک، بازی با طعم هاست؛ ترکیب شیرینی، تندی و نمک در کنار هم باعث می شود پیتزای مدرن تجربه ای متفاوت از انواع پیتزا ارائه دهد. در ایران نیز بسیاری از فست فودها از این سبک پیروی می کنند و پیتزاهای ترکیبی با سس های خاص ارائه می دهند.
برای درک بهتر تفاوت میان سبک های مختلف، جدول زیر خلاصه ای از ویژگی های اصلی هر نوع را نشان می دهد:
| سبک پیتزا | نوع خمیر | مواد شاخص | میزان چربی | ویژگی طعمی |
| ایتالیایی | نازک و سبک | گوجه تازه، موزارلا، ریحان | کم | طبیعی و اصیل |
| آمریکایی | ضخیم یا متوسط | پنیر زیاد، گوشت و سس غلیظ | زیاد | پرکالری و غنی |
| مدیترانه ای | نازک | سبزیجات، زیتون، پنیر فتا | متوسط | ملایم و سالم |
| مدرن فست فودی | متغیر | ترکیبات خلاقانه و سس های مختلف | متنوع | جسور و متغیر |
انواع پیتزا بر اساس مواد اولیه
در کنار تفاوت های منطقه ای و فرهنگی، یکی از جذاب ترین تقسیم بندی ها در دنیای پیتزا، تنوع بر اساس مواد اولیه است. نوع موادی که روی پیتزا قرار می گیرند، تأثیر مستقیمی بر طعم، عطر، میزان کالری و حتی سبک غذایی آن دارند. از پیتزاهای گیاهی و سبک گرفته تا پیتزاهای گوشتی و دریایی، هرکدام طرفداران خاص خود را دارند. در ادامه، با پرطرفدارترین انواع پیتزا از نظر ترکیب مواد آشنا می شویم.
پیتزای سبزیجات
پیتزای سبزیجات گزینه ای محبوب برای گیاه خواران و کسانی است که به دنبال غذایی سبک تر و سالم تر هستند. در این نوع پیتزا، خبری از گوشت یا سوسیس نیست؛ بلکه ترکیبی از سبزیجات تازه مانند فلفل دلمه ای، زیتون سیاه، قارچ، ذرت، گوجه و پیاز جایگزین آن ها شده است.
پیتزای سبزیجات معمولاً با پنیر کم چرب و سس ساده ی گوجه تهیه می شود تا طعم سبزیجات کاملاً حس شود. در برخی نسخه ها از پنیر فتا یا پنیر بز به جای موزارلا استفاده می کنند تا مزه ی تند و متفاوتی ایجاد شود. این نوع پیتزا به دلیل فیبر بالا، چربی کمتر و رنگ آمیزی طبیعی، یکی از سالم ترین انواع پیتزا محسوب می شود.
پیتزای گوشت و مرغ
در نقطه ی مقابل پیتزای سبزیجات، پیتزای گوشت و مرغ قرار دارد که با پروتئین بالا و طعم قوی شناخته می شود. این سبک معمولاً با گوشت گوساله، سوسیس، پپرونی یا مرغ گریل شده تهیه می شود. سس در این نوع پیتزا معمولاً تندتر و غلیظ تر است تا طعم گوشت را تکمیل کند.
پیتزای مرغ و قارچ یکی از محبوب ترین نسخه ها در این دسته است. ترکیب مرغ نرم با قارچ سرخ شده و سس سفید (آلفردو) طعمی کرمی و متفاوت ایجاد می کند. از سوی دیگر، پیتزای گوشت مخلوط یا سوسیس و کالباس بیشتر به سبک آمریکایی نزدیک است و طرفداران طعم های پرچرب و قوی را جذب می کند.
پیتزای دریایی
یکی از خاص ترین انواع پیتزا، پیتزای دریایی است که در مناطق ساحلی یا رستوران های خاص سرو می شود. در این نوع، از میگو، ماهی تن، صدف یا خرچنگ استفاده می شود. سس مخصوص این پیتزا معمولاً سبک تر است و به جای گوجه، از سس سفید یا روغن زیتون استفاده می شود تا طعم ظریف غذاهای دریایی از بین نرود.
پیتزای دریایی به دلیل منبع پروتئینی طبیعی و چربی های مفید امگا-۳، انتخابی سالم برای دوست داران غذاهای دریایی است. البته این نوع پیتزا به دلیل قیمت مواد اولیه و نیاز به تازه بودن ماهی یا میگو، کمتر در فست فودها یافت می شود و بیشتر در رستوران های ایتالیایی اصیل سرو می شود.
پیتزاهای مخلوط و ویژه
پیتزاهای مخلوط و ویژه را می توان ترکیب نهایی تمام سبک ها دانست. در این نوع، گوشت، سبزیجات، پنیرهای متنوع و چاشنی های خاص در کنار هم قرار می گیرند. پیتزای مخلوط در ایران از محبوب ترین انواع پیتزا است و تقریباً در تمام منوهای فست فودها وجود دارد.
مواد اصلی شامل سوسیس، قارچ، فلفل، ذرت، زیتون و پنیر فراوان است. در نسخه های خاص تر، از ترکیب دو نوع سس (قرمز و سفید) و چند نوع پنیر استفاده می شود تا طعم لایه لایه و عمیق تری ایجاد شود. پیتزاهای ویژه گاهی نام رستوران یا سرآشپز را به خود می گیرند و هر برند ترکیب اختصاصی خود را دارد.
پیتزاهای محبوب در دنیا
در دنیای پیتزا، برخی طعم ها مرزها را درنوردیده اند و در هر کشور با استقبال روبه رو شده اند. این پیتزاها به قدری معروف اند که بسیاری از آن ها به نماد فرهنگی کشور مبدأ خود تبدیل شده اند. در ادامه با شناخته شده ترین انواع پیتزا در جهان آشنا می شویم.
پیتزای مارگاریتا
پیتزا مارگاریتا مادر تمام پیتزاهاست. این پیتزای ساده اما اصیل در قرن نوزدهم در ایتالیا خلق شد و هنوز هم در فهرست بهترین غذاهای جهان قرار دارد. ترکیب گوجه فرنگی تازه، پنیر موزارلا و برگ ریحان نه تنها ظاهری رنگارنگ دارد، بلکه توازن بی نظیری از طعم و عطر ایجاد می کند.
پیتزای مارگاریتا اساس بسیاری از انواع پیتزا است و سرآشپزان بزرگ از آن به عنوان معیار کیفیت خمیر و سس یاد می کنند.
پیتزا پپرونی
پیتزای پپرونی معروف ترین پیتزای آمریکایی است و نماد فست فود کلاسیک در سراسر جهان محسوب می شود. در این پیتزا، برش های نازک سوسیس پپرونی بر روی پنیر ذوب شده قرار می گیرد. با حرارت فر، چربی پپرونی ذوب می شود و سطح پیتزا را با لایه ای طلایی و خوش عطر می پوشاند.
طعم شور، کمی تند و چرب این پیتزا باعث شده یکی از پرفروش ترین غذاها در دنیا باشد. اگرچه در ظاهر ساده است، اما تعادل میان سس، پنیر و گوشت در آن کاملاً حساب شده است. پپرونی یکی از پرطرفدارترین انواع پیتزا در آمریکای شمالی است و تقریباً در هر منوی پیتزا حضور دارد.
پیتزا چهار فصل
پیتزای چهار فصل (Quattro Stagioni) نماینده ی هنر و ظرافت آشپزی ایتالیایی است. در این نوع پیتزا، سطح آن به چهار قسمت تقسیم می شود که هر بخش مواد مخصوص خود را دارد. معمولاً از ترکیب قارچ، زیتون، کنگر، ژامبون و تخم مرغ استفاده می شود. هر قسمت نماد یکی از فصل های سال است؛ برای مثال قارچ برای پاییز و گوجه برای تابستان.
پیتزای چهار فصل نه تنها از نظر بصری زیباست، بلکه در هر لقمه تجربه ای متفاوت از طعم را به ارمغان می آورد. این نوع از خاص ترین و هنری ترین انواع پیتزا در منوهای ایتالیایی به شمار می رود.
پیتزا کالیفرنیا و سبک های محلی
پیتزای کالیفرنیایی نمادی از خلاقیت و نوآوری است. در این سبک، از ترکیبات غیرمعمول مثل مرغ باربیکیو، آووکادو، بروکلی یا حتی سس پستو استفاده می شود. برخلاف پیتزای کلاسیک، هدف در سبک کالیفرنیا ایجاد طعمی منحصربه فرد است نه تقلید از سنت.
این نوع پیتزا پایه گذار نسل جدیدی از انواع پیتزا شد که در آن سرآشپزان آزادانه با مواد بازی می کنند. امروزه بسیاری از رستوران های مدرن از این رویکرد پیروی می کنند و پیتزاهایی با سس های عجیب یا ترکیب های بین المللی سرو می کنند؛ مثل پیتزای تایلندی یا مکزیکی.
چطور پیتزای مناسب خود را انتخاب کنیم
انتخاب میان ده ها نوع پیتزا بستگی به چند عامل دارد: میزان گرسنگی، رژیم غذایی، ذائقه و حتی زمان صرف غذا. اگر به دنبال غذایی سبک تر هستید، پیتزای سبزیجات یا ایتالیایی گزینه ای عالی است. اما اگر قصد دارید یک وعده ی کامل و سنگین بخورید، پیتزای آمریکایی یا مخلوط بهترین انتخاب است.
افرادی که طعم های خاص را می پسندند، می توانند سراغ پیتزاهای مدیترانه ای یا دریایی بروند. نکته ی کلیدی این است که تعادل طعم ها را در نظر بگیرید؛ اگر مواد زیاد و سنگین انتخاب می کنید، بهتر است خمیر نازک تر باشد تا طعم ها خسته کننده نشوند.
هنگام سفارش از رستوران، همیشه به تازگی مواد و سبک پخت توجه کنید. پیتزاهای آماده شده با فر سنگی معمولاً عطر و طعم طبیعی تری دارند. اگر از فست فود خرید می کنید، بهتر است از برندهایی سفارش دهید که خمیر را به صورت تازه تهیه می کنند نه یخ زده.
در خانه هم می توانید تجربه ای مشابه داشته باشید. اگر فر خانگی دارید، دما را بالا ببرید و زمان پخت را کوتاه نگه دارید تا خمیر ترد و سبک شود. همچنین پنیر را در پایان پخت اضافه کنید تا طلایی و کش دار شود. این نکات ساده باعث می شوند حتی در خانه هم یکی از بهترین انواع پیتزا را تجربه کنید.
سخن پایانی
پیتزا فقط یک غذا نیست؛ تجربه ای از فرهنگ، تاریخ و سلیقه ی مردم دنیاست. از پیتزای مارگاریتای اصیل تا پیتزاهای مدرن فست فودی، هر نوع آن داستانی برای گفتن دارد. شناخت انواع پیتزا به شما کمک می کند تا در هر انتخاب، نه تنها طعم بلکه اصالت و روح آن را درک کنید.
پیتزا می تواند ساده یا پیچیده، گیاهی یا گوشتی، کلاسیک یا مدرن باشد، اما در هر شکل، لذتی مشترک دارد که مردم را دور میز جمع می کند. پس دفعه ی بعد که خواستید پیتزا سفارش دهید یا خودتان بپزید، با نگاهی عمیق تر انتخاب کنید و طعم فرهنگ ها را در هر برش احساس کنید.
سوالات متداول انواع پیتزا
- آیا پیتزای دریایی بوی ماهی می دهد؟
اگر از مواد تازه استفاده شود، بوی ناخوشایند ندارد. ترکیب روغن زیتون و سبزیجات معطر در پیتزای دریایی بوی ماهی را متعادل می کند. - کدام نوع پیتزا برای کودکان مناسب تر است؟
پیتزای مرغ و قارچ یا پیتزای سبزیجات به دلیل طعم ملایم و چربی کمتر برای کودکان مناسب تر هستند. - چگونه می توان پیتزای سالم تری تهیه کرد؟
با استفاده از خمیر سبوس دار، پنیر کم چرب و مواد تازه می توانید نسخه ای سالم تر از هر نوع پیتزا درست کنید.
